Het kan verwarrend zijn als je naaste plotseling heftig of juist heel afstandelijk reageert. Misschien heb je het gevoel dat je iets verkeerds hebt gedaan, of dat de reactie van je naaste niet past bij wat er feitelijk gebeurde. Het is goed om te weten dat de reactie meestal niet zozeer over jou of over het moment zelf gaat, maar om wat er onbewust geraakt wordt en herinnert aan vroeger.
Vaak is je naaste op zo’n moment getriggerd. Iets kleins in het heden – een bepaalde blik, een toon, een bericht dat je te laat beantwoordt – kan gevoelens of herinneringen oproepen aan eerdere ervaringen die pijnlijk of onveilig waren. Het zenuwstelsel reageert daar vaak op alsof er opnieuw gevaar dreigt, ook als dat er nu niet daadwerkelijk is. Dit kan een automatische overlevingsreactie in gang zetten: vechten, vluchten, bevriezen of afsluiten. Voor de buitenwereld lijkt de reactie misschien overdreven of niet passend bij de situatie, maar in werkelijkheid komt er lading mee vanuit vroegere pijn of gemis.
De kunst is om dit niet persoonlijk te nemen, maar te begrijpen dat je dierbare getriggerd is en vanuit een overlevingsreactie reageert. Dat is geen bewuste keuze en zeker niet bedoeld om jou pijn te doen. Wat kan helpen, is rustig blijven, niet oordelen en eventueel aan je naaste vragen: ‘Wat heb je nu van mij nodig?’
Soms is het beter om even afstand van elkaar te nemen en er later op terug te komen. Door het er samen op een rustig moment over te hebben, kun je beter gaan begrijpen wat triggerend is en ontdekken wat in zulke momenten het meest steunend is.
Meer hierover lees je in het achtergrondartikel Overlevingsreacties bij trauma.
