De decembermaand is in volle gang. Voor velen is het een tijd van feestelijkheid: een zak verse oliebollen halen bij de lokale kraam, nieuwe lichtjes in de kerstboom hangen en je een weg banen door een overvolle supermarkt. Ook bij ons thuis verloopt de eerste helft van december meestal zo. Maar als uitwonende dochter van een Dutchbat II veteraan met complexe PTSS kijk ik anders naar de tweede helft van de maand. Vooral de aanloop naar oudejaarsdag drukt zwaar op de dagen richting het nieuwe jaar.

De knallen die al vroeg door de buurt galmen, zetten mijn vader direct onder spanning. Elke klap brengt de oorlog dichterbij. 

Als naaste voel ik hoe de spanning de hele maand gestaag oploopt. Het is alsof het aftellen op de bank op oudejaarsavond hét moment is waarop ik weet: dit is de seconde waarin bij mijn vader de switch wel of niet omgaat. Valt hij in een herbeleving? Of niet?

‘Ik sta nog altijd op wacht’, zegt hij vaak. Die woorden vatten samen hoe zijn militaire verleden nog altijd meespeelt en hoe zijn systeem, zelfs dertig jaar na uitzending, niet volledig terug is naar rust.

In de donkere dagen voor kerst is hij scherp, alert, voortdurend op zijn hoede. Ook wanneer dat niet nodig is. Ontspannen voelt voor hem onwennig en zelfs onveilig. Dat put hem uit, maar ook mij.

Als naaste beweeg ik mee: letten op signalen, rekening houden met reacties, gedrag aanpassen om de situatie zo rustig mogelijk te houden. 

Voor naasten kunnen de feestdagen daardoor zwaar aanvoelen. Wat helpt, is vooraf verwachtingen uitspreken naar degene met trauma: dit doen we wel, dit doen we niet; zo kun je mij bereiken; dan ben ik even niet beschikbaar.

Rustmomenten inbouwen geeft houvast en helpt beide benen op de grond te houden. Stel bijvoorbeeld voor om voorafgaand aan het kerstdiner een stukje te wandelen met de hond of even het afval weg te brengen. Een paar minuten buiten kunnen al genoeg zijn om op adem te komen.

Let ook op je eigen gemoedstoestand. Een beetje tijd voor jezelf nemen kan veel doen. Soms neem ik een uurtje om mij rustig klaar te maken voor het kerstdiner. Dan zet ik mijn favoriete muziek op en drink ik warme chocolademelk met slagroom. Het zijn kleine dingen, maar ze geven mij op dat moment veel ontspanning. 

Voor veel mensen staan de feestdagen in het teken van warmte en samenzijn.

In gezinnen zoals het onze komen in deze periode echter ook spanningen en herinneringen naar boven.

Dan wordt opnieuw zichtbaar hoe sterk trauma het dagelijks leven kan beïnvloeden, zelfs na lange tijd.

Daarom is het belangrijk dat naasten goed voor zichzelf zorgen en voldoende rust nemen. Tegelijkertijd laat deze periode ook zien dat je elkaar steeds opnieuw kunt vinden. Met dat besef kijk ik vooruit naar de donkere dagen na kerst, en naar de kans om opnieuw verbinding met elkaar te maken.