Wat is EMDR?
Vaktherapie is een verzamelnaam voor de vaktherapeutische beroepen. Hieronder vallen beeldende therapie, dans- en bewegingstherapie, dramatherapie, muziektherapie, psychomotorische (kinder)therapie en speltherapie.
Een professioneel opgeleide vaktherapeut zet het lichaam, beeldend vormen, dans, beweging, drama, spel of muziek methodisch in om een op jou afgestemde verandering op gang te brengen. Het doen en ervaren staat daarbij centraal.
Processen activeren
In vaktherapie worden (neuro)psychologische processen geactiveerd die zorgen voor het functioneren van onze geest en lichaam, en die een groot deel van ons gedrag in dagelijkse situaties bepalen. Deze processen kunnen ontregeld zijn geraakt, bijvoorbeeld als reactie op een traumatische gebeurtenis. Met psychische en lichamelijke klachten tot gevolg.
Omdat deze psychologische processen grotendeels autonoom verlopen, zijn we ons niet altijd bewust van ons gedrag en hebben we niet altijd woorden voor onze emoties. Hierdoor zijn deze processen vooral te beïnvloeden door te doen en te ervaren.
Lichaamssensaties en emoties
Het ervaringsgericht werken helpt om lichaamssensaties en emoties, die bij trauma vaak vermeden worden, met hele kleine stapjes gewaar te worden, toe te laten, uit te drukken en te reguleren. Het handelen in de vaktherapie heeft een constructieve en interactieve insteek. Er ontstaat ruimte om andere manieren van handelen uit te proberen en los te komen van onbewuste patronen die gezond functioneren belemmeren.
Door (samen met de therapeut) vanuit een ander perspectief iets te bekijken kun je je bewust worden van patronen in het eigen functioneren en kun je daar een andere betekenis aan toekennen. Dat kan bijdragen aan ontspanning, herstel van balans, zelfmanagement, zelfcompassie, flexibiliteit, adaptief vermogen en zingeving.
Hoe ziet een EMDR sessie eruit?
- Eerst zal de therapeut je vragen de gebeurtenis voor de geest te halen – met de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens.
- Dan wordt gevraagd welk beeld bij jou op dit moment nog het meeste spanning oproept. Er worden vragen gesteld zoals: “Waar in je lichaam voel je die spanning het sterkst?” of “Wat maakt dat dit plaatje nu nog zoveel spanning oproept?“. Mocht er geen beeld zijn, dan zijn er misschien geuren of geluiden die je aan de situatie herinneren.
- Tegelijkertijd wordt een afleidende taak aangeboden, waardoor het werkgeheugen belast wordt. Het gaat om een set van ongeveer 30 seconden.
- Na elke set is er even rust. De therapeut vraagt je dan wat er in je opkomt. Dit kan een stroom van gedachten, beelden, gevoelens en/of lichamelijke sensaties losmaken.
- Daarna ga je weer terug naar het eerste beeld.
- Na verloop van een aantal sets wordt gevraagd hoeveel spanning het oorspronkelijke beeld nog oproept. En wat precies de meeste spanning oproept.
- Je gaat net zolang door tot de spanning en nare sensaties daadwerkelijk minder zijn.
- Aan het einde van elke sessie wordt er positief afgesloten.
EMDR online en verhalenmethode
Er zijn ook mogelijkheden EMDR-therapie online te doen via een beeldbel-programma.
Bij jonge kinderen kan de verhalenmethode worden toegepast. Hierbij beschrijven de ouders het verhaal voor het kind, vanuit het perspectief van het kind.
Voor wie kan EMDR helpend zijn?
EMDR kan helpend zijn voor mensen die een ingrijpende gebeurtenis (of gebeurtenissen) niet goed hebben kunnen verwerken en daar in het dagelijks leven last van blijven houden.
Daarbij kan het gaan om onder andere de volgende gebeurtenissen:
- (auto)ongeval
- brand
- mishandeling of een geweldsincident
- seksueel misbruik
- natuurramp
- oorlogssituatie
- emotionele verwaarlozing, pesten en verlies
- (levens)bedreigende situatie
- getuige zijn van een (levens)bedreigende situatie
In Nederland is EMDR therapie de voorkeurstherapie voor mensen met PTSS (posttraumatische stressstoornis). Het wordt daarnaast ook steeds vaker ingezet in de behandeling van andere psychische aandoeningen.
Bij welke klachten kan EMDR helpen?
Als je iets heftigs hebt meegemaakt en dit niet goed hebt kunnen verwerken, dan kan het zijn dat je last hebt van onder andere deze klachten:
- herbelevingen of flashbacks
- nachtmerries
- situaties ontwijken die met de gebeurtenis te maken hebben
- stress, continu alert zijn
- angst
- schaamte, schuldgevoel
- laag zelfbeeld
- concentratieproblemen
- aanhoudende lichamelijke klachten (ALK)
- slaapproblemen
EMDR kan een geschikte behandeling zijn wanneer deze klachten samenhangen met iets dat jou is gebeurd of overkomen, zoals bij PTSS.
Is EMDR voor alle leeftijden?
EMDR kan in principe worden toegepast bij alle leeftijden – ook bij (jonge) kinderen.
Wanneer ingrijpende gebeurtenissen plaatsvonden voordat de taalontwikkeling op gang is gekomen (dit wordt ook wel preverbaal trauma genoemd) wordt een speciaal protocol toegepast.
Bij jonge kinderen krijgen ouders of verzorgers een belangrijk aandeel in de behandeling.
Waar kan ik een EMDR therapeut vinden?
De titel EMDR-therapeut is niet beschermd; iedereen mag zich EMDR-therapeut noemen. Daarom is het belangrijk dat als je een EMDR-therapeut zoekt, je goed kijkt naar de opleiding, werkervaring en registraties van de therapeut.
Er worden diverse EMDR-opleidingen aangeboden, variërend van een ééndaagse cursus tot meerdaagse basis- en vervolgtrainingen met verplichte supervisie. Je kan en mag een therapeut vragen naar zijn of haar ervaring en opleiding.
EMDR wordt vaak aangeboden door GGZ-organisaties die behandeling bieden voor trauma.
Geregistreerde EMDR-therapeuten vind je ook op emdrtherapeuten.nl
Waar lees ik meer over EMDR?
De Vereniging EMDR Nederland biedt algemene informatie, nieuws over ontwikkelingen en een overzicht van opleidingen.
Boeken
- Handboek EMDR – Ad de Jongh en Erik ten Broeke
- EMDR bij complex trauma en dissociatie – Anabel Gonzalez en Dolores Mosquera
Video
Kijktip
EMDR: dé oplossing voor jouw trauma?
NOS op 3
Met medewerking van
Ingrid Pénzes
Beeldend therapeut, psycholoog en doctor in de sociale wetenschappen. Ze is gepromoveerd op de relatie tussen beeldende kunst en geestelijke gezondheid en heeft op basis daavan ArTA ontwikkeld. Ze biedt scholing over vaktherapie en trauma en schrijft blogs over vaktherapie en trauma.
